Mozambik

Mozambik
Trudna sytuacja gospodarcza Mozambiku, uznanego za najuboższy kraj świata, jest wynikiem wieloletniej wojny domowej oraz często występujących klęsk żywiołowych: suszy (1993 r.), powodzi (2001 r.) i cyklonów tropikalnych.

Mozambik, leżący w południowo–wschodniej Afryce, nad Kanałem Mozambickim, wyróżnia się dużym zróżnicowaniem krajobrazu. Północ kraju zajmuje zbudowany ze skał krystalicznych płaskowyż o średniej wysokości 700 m n.p.m., pocięty licznymi uskokami. Ponad jego powierzchnię wznoszą się oddzielne masywy górskie oraz pojedyncze góry wyspowe, często przekraczające 2000 m n.p.m. (m.in. Namuli, 2419 m n.p.m.). Na południu rozciąga się aluwialna nizina, która w głębi lądu przechodzi w wapienny płaskowyż wznoszący się do wysokości 250 m n.p.m. Wzdłuż zachodniej granicy biegnie stroma krawędź krystalicznej wyżyny Matabele, przybierająca górski charakter w postaci masywów Injanga i Binga. Tu znajduje się najwyższy szczyt Mozambiku - Binga (2436 m n.p.m.).
Pełna nazwa: Republika Mozambiku Nazwa oryginalna: Repiiblica de Mocambiąue
Powierzchnia: 801.6 tys. km2 Stolica: Maputo
Główne miasta: Beira, Nampula, Quelimane, Nacala
Głowa państwa: od 1986 r. prezydent Joaąuim Alberto Chissano Szef rządu: od 1994 r. premier Pascoal Manuel Mocumbi Ustrój polityczny: republika Eksport: krewetki, orzeszki naner-czowe, cukier, koprą, bawełna, herbata, drewno, żywice, sizal Jednostka monetarna: 1 metical = 100 centavos

Piekło wojny domowej
W 1981 r. wybuchła wojna domowa trwająca do 1992 r., w trakcie której zginęło około 1 miliona mieszkańców, a około 6 milionów uciekło z kraju. Zawarte zawieszenie broni nadzomje ONZ, lecz mimo stopniowej demokratyzacji państwa sytuacja nadal jest niestabilna.

We władaniu Portugalczyków
Tereny Mozambiku pierwotnie zamieszkiwali Buszmeni, wypierani od V w. przez ludy Bantu. W VIII w. na wybrzeżu pojawili się arabscy kupcy, którzy zakładali faktorie handlowe, m.in. na wyspie Mozambik, dokąd w 1498 r. przypłynął Vasco da Gama w trakcie swej odkrywczej wyprawy do Indii. Od końca XV w. Portugalczycy zaczęli opanowywać wybrzeże, jednak wnętrze kraju zajęli dopiero w XIX w. W 1975 r. Mozambik uzyskał niepodległość.

Gospodarcze eksperymenty
Podstawą gospodarki Mozambiku jest rolnictwo, w którym znajduje zatrudnienie 81% ludności kraju. Uprawia się: kukurydzę, proso, sorgo, ziemniaki, ryż, maniok i rośliny strączkowe, a w celach eksportowych: bawełnę, nanercz, trzcinę cukrową, palmy kokosowe, bananowce i rośliny cytrusowe. Hodowlę ogranicza mucha tse-tse. Większe znaczenie ma rybołówstwo; oprócz ryb poławia się krewetki i homary.
Mozambik ma wiele bogactw mineralnych: uran, mangan, platynę, diamenty, boksyty, węgiel kamienny, grafit, gaz ziemny, cyrkon oraz rudy niklu i żelaza, jednak w większości nie są one eksploatowane. Na wybrzeżu istnieją warzelnie soli.

Sawanny i lasy
W wilgotniej szej północnej części Mozambiku występują widne lasy sawannowe, zwane miombo, zrzucające liście w porze suchej. Bardziej na południe przechodzą one w sawanny parkowe i trawiaste, które ustępują miejsca suchym sawannom z akacjami, baobabami i krzaczastymi zaroślami. Wybrzeże porastają namorzyny. W dolinach rzek występują lasy galeriowe. Świat zwierzęcy reprezentują m.in.: słonie, bawoły, nosorożce, guźce, antylopy, zebry i wiele gatunków małp, a z drapieżników: lwy, lamparty, szakale i hieny. W wodach rzek żyją hipopotamy i krokodyle. Występuje bogactwo ptaków: papug i tkaczy w lasach, dropi i sekretarzy na sawannie oraz czapli, flamingów, żurawi i pelikanów nad wodami. Liczne są węże i owady (m.in. termity). Plagą kraju jest mucha tse-tse.

Groźne cyklony
W Mozambiku przeważa klimat pod-równikowy, suchy na północnym zachodzie i monsunowy na skrajnej północy. Na południe od ujścia rzeki Limpopo panuje klimat zwrotnikowy pośredni między wilgotnym a suchym. Pora deszczowa trwa od listopada-grudnia do marca-kwietnia (lato), a sucha- w pozostałej części roku. Roczna suma opadów waha się od 800 do 1500mm. i zmniejsza od północy ku południowi i od wybrzeża ku wnętrzu lądu. W części południowej zdarzają się dotkliwe susze. Średnie temperatury roczne są wyższe na północy i wynoszą w styczniu 28*C, a na południu 26*C, w lipcu zaś odpowiednio 24*C i 18*C. Wybrzeże od września do maja często nawiedzają niszczycielskie cyklony znad oceanu indyjskiego.