Chartum w Sudanie

Położony w widiach Nilu Białego oraz Nilu Błękitnego Chartum jest stolicą Sudanu - największego państwa Afryki. Biorąc pod uwagę liczbę ludności, to drugie po Kairze miasto arabskiej Afryki Północnej, którego nazwa oznacza trąbę słonia, co odnosi się do jego kształtu.

W ciągu ostatnich czterdziestu lat ludność aglomeracji Chartumu wzrosła ośmiokrotnie. Mimo to charakter miasta nie zmienił się zasadniczo. W jego architekturze dominuje niska, sprawiająca wrażenie niedbałej zabudowa, które towrzyszą szerokie, obsadzone plamami ulice bez asfaltowej nawierzchni. Trudno powiedzieć, gdzie kończą się przedmieścia, a zaczyna centrum. Głównym budulcem nadal pozostaje kamień i wypalana na słońcu cegła. Mówi się, źe barwą Chartumu jest brąz. Towarzyszą jej jeszcze trzy inne: czarna, będąca kolorem skóry mieszkańców, biel ich ubrań oraz błękit nieba ponad niskimi domami.
Liczba ludności: 2,4mln
Położenie: w środkowym Sudanie, u ujścia Nilu Błękitnego do Nilu Białego
Przemysł: spożywczy, skórzany, metalowy, szklarski, elektrotechniczny, poligraficzny
Zabytyki: katedry katolicka i anglikańska, meczet, grób Mahdiego


Centrum naukowe, komunikacyjne i finansowe
Jako centrum naukowe kraju miasto posiada kilka uniwersytetów i politechnikę. Pierwszą wyższą uczelnią była założona w 1902 r. filia muzułmańskiego uniwersytetu w Kairze. Samodzielna uczelnia powstała w 1956 r., a w 1971 r. z połączenia kilkunastu instytutów naukowych utworzono chartumską politechnikę. Chartum jest najważniejszym węzłem komunikacyjnym Sudanu. Znajdują się tu międzynarodowy port lotniczy, port rzeczny, duże zakłady obsługi i naprawy taboru kolejowego oraz stocznia rzeczna. Dostawy paliwa zapewnia rurociąg biegnący z rafinerii położonej w Port Sudan nad Morzem Czerwonym. Z tym najważniejszym sudańskim portem stolica jest połączona również linią kolejową oraz niedawno wybudowaną szosą. W Chartumie mają siedziby przedstawicielstwa licznych zagranicznych firm handlowych. Bezpośrednimi centrami wielkiej finansjery są giełda bawełny i olbrzymi targ zwierząt hodowlanych w północnej części miasta. Handluje się tam głównie wielbłądami, bydłem i owcami.

Przemysł i rzemiosło
Stolica Sudanu jest jego najważniejszym ośrodkiem przemysłowym i handlowym. Dominują małe i średnie zakłady zajmujące się przetwórstwem produktów miejscowego rolnictwa. Najliczniej reprezentowana jest branża spożywcza, szczególnie tłocznie oleju, przetwarzające głównie sudariskie orzeszki ziemne. W mies’cie funkcjonują również zakłady przemysłu włókienniczego i skórzanego. Spośród innych gałęzi należy wymienić przemysł metalowy, elektrotechniczny, szklarski, farmaceutyczny i poligraficzny. Lewobrzeżny Omdurman to ważne centrum rzemiosła, wytwarzające wysokiej jakości wyroby ze skóry, metali i kości słoniowej.

Ludzie północy i południa Afryki
W Chartumie arabska północ kontynentu spotyka się z czarną Afryką. Obok siebie żyją Arabowie i Murzyni sudańscy należący do ludów nilockich. W mieście obecne są dwie znaczące grupy wyznaniowe - muzułmanie oraz chrześcijanie, wśród których wyróżnia się an-glikanów i katolików. Każda z religii ma w stolicy okazałą świątynię. W ostatnich latach ludność chrześcijańska stała się celem prześladowań ze strony muzułmańskich fundamentalistów. Muzułmanie, popierani przez rząd, doprowadzili do zakazu organizowania w Chartumie publicznych obchodów chrześcijańskich świąt. Szczególnie napięta sytuacja miała miejsce podczas obchodów Wielkanocy w 2001 r., kiedy nastąpiły liczne aresztowania chrześcijan. Arabi-zacja i islamizacja miasta postępuje sukcesywnie od czasu uzyskania niepodległości w 1956 r. W latach 80. XX w. wprowadzono prawa oparte na Koranie, prohibicję oraz surowy muzułmański system kar.

Miasto i grób Mahdiego
Chartum jest młodym miastem. Został założony około 1820 r. przez Egipcjan jako obóz wojskowy. Szybko jednak zyskał na znaczeniu dzięki swej funkcji ośrodka administracyjnego i już dziesięć lat później stał się stolicą Sudanu. W 2. połowie XIX w. miasto odegrało dużą rolę w walkach ludności sudań-skiej przeciw brytyjskiej dominacji. Oblegane w latach 1884-85, zostało ostatecznie zdobyte i zniszczone przez wojska niezależnego Sudanu dowodzone przez Mahdiego. Nową stolicą został Omdurman - lewobrzeżna część Chartumu. Mahdi jednak niedługo cieszył się zwycięstwem. Pięć miesięcy później -zmarł na tyfus i został pochowany w mauzoleum w Omdurmanie. W 1898 r., po pokonaniu mahdystów, Brytyjczycy
odzyskali kontrolę nad krajem, zdobyli i odbudowali jego stolicę. Powtórnie Chartum stal się stolicą niezależnego Sudanu w 1956 r. Od czasu odzyskania niepodległości miasto jest areną częstych przewrotów wojskowych i zamachów stanu. W 1989 r. władzę przejęli wojskowi, a konstytucja została zawieszona. Od tego czasu na ulicach często dochodzi do walk pomiędzy wojskiem a zwolennikami opozycji.

W widłach Nilu
Chartum leży w dolnie Nilu, w miejscu gdzie Nil Biały na swej drodze do Morza Śródziemnego przyjmuje jeden z ostatnich dopływów, nie będący rzeką okresową, wypływający z Wyżyny Abi-syńskiej Nil Błękitny. Miasto leży w strefie zwrotnikowej na wysokości 385 m n.p.m., na południowo-wschodnim krańcu Sahary. Wydawać by się mogło, że trudne warunki klimatyczne ograniczą rozwój Chartumu. Panuje tu klimat kontynentalny suchy, który jest tylko nieznacznie łagodzony przez obecność położonej na południowym wschodzie Wyżyny Abisyńskiej. Roczne opady wynoszą jedynie 183 mm, a ich maksimum przypada na okres od czerwca do września. O rozwoju miasta decyduje więc obfitość wód Nilu i wody gruntowe w dolinie rzeki. Średnie miesięczne temperatury to 22,4°C w styczniu oraz 30,7°C w lipcu. Najcieplejszymi miesiącami są jednak maj i czerwiec, podczas których średnie temperatury przekraczają 32°C, a także wrzesień i październik. Dwudzielność najgorętszej pory roku wiąże się z położeniem miasta pomiędzy równikiem a zwrotnikiem Raka oraz dwukrotnym górowaniem Słońca w ciągu roku.